آشنایی با تصلب شرایین یا آترواسکلروز

تصلب شرایین یا آترواسکلروز یکی از شایع ترین اختلالات عروقی در جهان است که به صورت تدریجی و خاموش پیش می رود و اگر از مراحل اولیه تشخیص داده نشود ، می تواند منجر به بیماری های جدی قلبی و عروقی گردد. این بیماری در واقع نوعی سخت شدن و تنگ شدن رگ هاست که در اثر تجمع چربی ها ، کلسترول ، مواد التهابی و رسوبات کلسیم در دیواره شریان ها ایجاد می شود. همین تجمع که پلاک نام دارد ، جریان خون را محدود کرده و عملکرد طبیعی ارگان ها را تحت تاثیر قرار می دهد.

بر خلاف آنچه بسیاری تصور می کنند ، آترواسکلروز فقط یک بیماری دوران سالمندی نیست ، بلکه روند تشکیل پلاک ها از سنین جوانی آغاز می شود و به تدریج با گذشت زمان ، سبک زندگی نامناسب و وجود عوامل خطر ، گسترش می یابد. این فرایند آرام و تدریجی باعث می شود تماس های اولیه با بیماری معمولا بدون علامت باشد و فرد زمانی متوجه آن شود که تنگی رگ ها به مرحله قابل توجه رسیده یا عارضه ای ناگهانی رخ داده باشد.

چگونه تصلب شرایین شکل می گیرد ؟

فرایند شروع بیماری با آسیب دیدن لایه ی داخلی رگ ها ، یعنی اندوتلیوم آغاز می شود. این آسیب می تواند در اثر عواملی مانند افزایش چربی خون ، فشار خون بالا ، مصرف سیگار ، التهاب مزمن یا حتی استرس های اکسیداتیو ایجاد شود. پس از آسیب ، گلبول های سفید برای ترمیم وارد دیواره رگ می شوند اما در عوض بخشی از چربی های خون را در خود ذخیره کرده و تبدیل به سلول های کف آلود می شوند. تجمع بیشتر این سلول ها و واکنش های التهابی بعدی ، زمینه ساز ایجاد پلاک های آترواسکلروتیک است.

پلاک ها در ابتدا نرم و انعطاف پذیرند ، اما با گذشت زمان سفت تر و پر از رسوبات کلسیم می شوند. این سفتی دیواره رگ ، توانایی رگ ها در انبساط و انقباض را کاهش می دهد و تنگی مسیر جریان خون را شدت می بخشد. در برخی موارد ، سطح پلاک دچار پارگی می شود و لخته خون روی آن شکل می گیرد ، اتفاقی که می تواند به طور ناگهانی جریان خون یک رگ حیاتی را قطع کند و موجب بروز سکته قلبی یا مغزی شود.

مقالات دیگر : آتاکسی به چه معناست؟

عوامل خطر ساز تصلب شرایین

چند عامل شناخته شده ، احتمال بروز آترواسکلروز را افزایش می دهند ، مهم ترین آنها شامل :

افزایش LDL و کاهش HDL
فشار خون بالا
دیابت یا مقاومت به انسولین
سیگار و قلیان
چاقی به ویژه چاقی شکمی
کم تحرکی و رژیم غذایی نامناسب
استرس مزمن
سابقه خانوادگی بیماری قلبی

هرچند برخی عوامل مثل سن یا ژنتیک قابل کنترل نیستند ، اما بخش مهمی از خطر با اصلاح سبک زندگی قابل کاهش است .

علائم و پیامد های تصلب شرایین

آترواسکلروز تا زمانی که حدود 70% یا بیشتر از قطر رگ تنگ نشده باشد معمولا علامتی ایجاد نمی کند. اما هنگامی که جریان خون کاهش یابد یا رگ کاملا مسدود شود ، بسته به محل درگیری علائم متفاوتی ایجاد می کند برای نمونه :

درگیری رگ های قبل : درد قفسه سینه ، تنگی نفس ، سکته قلبی
درگیری عروق مغزی : مشکلات تکلم ، بی حسی اندام ها ، سکته مغزی
درگیری عروق پا : درد و گرفتگی ساق ها هنگام راه رفتن
درگیری عروق کلیه : کاهش عملکرد کلیه و افزایش فشار خون

از آنجا که پیامد های پیشرفته بیماری می تواند برگشت ناپذیر باشد ، اهمیت تشخیص زود هنگام بسیار بالاست.

مقالات دیگر : آپاندیسیت چیست؟

روش های تشخیص تصلب شرایین

پزشکان برای تشخیص آترواسکلروز از ترکیبی از آزمایش های خون ، ارزیابی بالینی و تصویربرداری استفاده می کنند. اندازه گیری چربی های خون ، قند خون ناشتا و مارکر های التهابی در کنار روش هایی مانند سونوگرافی داپلر ، سی تی آنژیوگرافی ، آنژیوگرافی عروق قلب با ام آر آی می تواند به تعیین محل و شدت درگیری کمک کند. در افراد پرخطر ، غربالگری منظم نقش مهمی در پیشگیری از عواقب جدی دارد.

راه های پیشگیری تصلب شرایین

پیشگیری موثرترین و کم هزینه ترین راه مقابله با تصلب شرایین است. تغییرات ساده اما پایدار در سبک زندگی می تواند سرعت ایجاد پلاک ها را به شدت کم کند. مهم ترین اصول پیشگیری شامل :

تغذیه سالم با کاهش چربی های اشباع و ترانس
مصرف میوه ، سبزی ، غلات کامل و منابع امگا 3
فعالیت بدنی منظم
ترک سیگار
کنترل فشار خون
مدیریت استرس

در صورت نیاز پزشک ممکن است داروهایی برای کنترل چربی یا فشار خون تجویز کند تا روند پیشرفت بیماری مهار شود.

مرکز تصویربرداری نگاه – مارلیک – آتیه رشت

شماره تماس : 0133417 - 09116184803

اینستاگرام : https://instageram.com/tasvirbardarinegah

سایت : https://nmamic.ir/

آدرس : رشت – بلوار انصاری – روبروی بانک سپه – کوچه مسعود