‹ بازگشت

امروزه زوال عقل در حدود ۵۰ میلیون نفر در جهان را درگیر کرده و با افزایش سن این تعداد بیشتر هم می شود. لازم به ذکر است که بسیاری از بیماریها منجر به زوال عقل می شوند که یکی از شایع ترین این بیماریها ، آلزایمر می باشد که بیشترین میزان یعنی بین دو سوم تا نیمی از موارد زوال عقل را تشکیل می دهد. در ادامه به توضیح بیشتر در باره زوال عقل و نحوه تشخیص آن می پردازیم.

زوال عقل چیست ؟

زوال عقل یا دمانس یا Dementia  به دسته ای از علائم اشاره می کند که اختلال یا اسیب در عمکلرد مغزی در اثر ابتلا به بیماری را نشان می دهد. به بیان دیگر زوال عقل یا دمانس یک تشخیص پزشکی شامل از دست دادن حافظه ، اختلال در تفکر و تمرکز و زبان ، تحریک پذیری ، افسردگی ، مشکل در فعالیت روزانه حتی غذا خوردن ، عدم کنترل احساسات ، تغییرات شخصیت و اشکال در توانایی های اجتماعی افراد مسن می باشد که در زندگی روزمره فرد اختلال ایجاد می کند.

زوال عقل در اثر بیماری های مختلف رخ می دهد که از آن جمله دمانس فرونتومپورال ، آلزایمر ، پارکینسون ، بیماری لوی بادی ، زوال عقل مختلط و زوال عقل عروقی را می توان نام برد.

1. آلزایمر : زوال عقل ناشی از بیماری آلزایمر که اولین عامل بیماری با علائم زوال عقل می باشد ( در حدود دو سوم تا نصف ).
2. پارکینسون : زوال عقل ناشی از بیماری پارکینسون
3. دمانس فرونتومپورال : از بین رفتن سلولهای عصبی لوب پیشانی و گیجگاهی مغز
4. بیماری لوی بادی : زمانی که پروتئین در سلولهای عصبی مغز رسوب می کند و به زوال عقل پیشرونده موسوم است.
5. زوال عقل عروقی : یا اختلال شناخت عروقی VCI که در اثر کمبود جریان خون در بخشی از مغز رخ می دهد. این اختلال بعد از سکته مغزی که منجر به مسدود شدن خون رسانی به بخش خاصی از مغز است اتفاق می افتد.
6. زوال عقل مختلط : در این نوع دمانس فرد بیشتر از یک نوع زوال عقل دارد که در افراد پیرتر مشاهده می شود.

مقالات دیگر : تشخیص بیماری آلزایمر

تشخیص زوال عقل

پزشکان بیشتر اوقات زوال عقل را در بیماران می توانند تشخیص دهند. تشخیص زوال عقل عموما با آزمایشات و تصویربرداری های مختلف به منظور رد سایر بیماریها انجام می شود و شامل معاینات فیزیکی ، عصبی ، شناختی و انواع تصویربرداری نظیر سی تی اسکن و ام آر آی می باشد. همچنین بررسی سابقه پزشکی بیمار نظیر سکته مغزی ، اختلالات قلبی و عروقی و ... نیز در روشن شدن تشخیص زوال عقل به پزشک کمک می کند.

انواع آزمایش برای تشخیص زوال عقل

پزشک آزمایشاتی برای بررسی زوال عقل شامل فشار خون ، کلسترول ، قند خون و آزمایشات برای رد علل  بالقوه کاهش حافظه و گیجی از جمله اختلالات تیروئید ، کمبود ویتامین ها را تجویز می کند.

انواع معاینات برای تشخیص زوال عقل

معاینات عصبی شامل بررسی سلامت کلی عصب نظیر ریفلکس ها ، بررسی قدرت عضلانی ، بررسی حس لامسه ، بررسی حس بینایی ، توانایی بلند شدن از روی صندلی ، توانایی راه رفتن در سراسر اتاق ، مقایسه قدرت یک سمت بدن با سمت مقابل و بررسی هماهنگی و تعادل می باشد که توسط پزشک انجام می شود.

 

انواع تصویربرداری از مغز برای تشخیص زوال عقل

تصویربرداری از مغز می تواند مشکلات مغزی و ناهنجاری های قابل مشاهده در اثر سکته مغزی ، تروما ، تومور یا بیماریهای عروقی را نمایان سازد که علائمی همچون تغییر در تفکر و استدلال دارد. بدین ترتیب پزشک می تواند با تصویربرداری از مغز علت احتمالی علائم هر بیمار را شناسایی کرده و سایر علل ( نظیر افسردگی ، هیدروسفالی ، کم کاری تیروئید ، کمبود ویتامین ب ۱۲ ) را رد کند تا درمانی اصولی و درست را شروع کند. 

ام آر آی مغز برای بررسی زوال عقل

ام آر آی مغز با استفاده از یک میدان مغناطیسی قوی و پالس های امواج رادیویی و یک کامپیوتر به منظور تولید تصاویر انجام می گیرد تا به تشخیص ناهنجاری های مغزی از جمله زوال عقل یا دمانس کمک کند. همچنین ام آر آی مغز در تشخیص سکته مغزی کاربرد زیادی دارد. از سوی دیگر در برخی موارد پزشک برای تعیین و بررسی تغییرات مغزی ممکنست پس از یک فاصله زمانی مجددا ام آر آی مغز تجویز کند.

در زمان انجام ام آر آی بیمار باید بر روی یک میز باریک در داخل محوطه دستگاه ام آر آی دراز بکشد و از دستگاه سر و صدای بلندی ایجاد می شود و بدین ترتیب تصاویر مغز بیمار ثبت می شود. اگرچه ام آر آی مغز بدون درد است اما برخی در داخل دستگاه ام آر آی احساس تنگی و هراس دارند و یا سر و صدای بلند اذیتشان می کند ، اما در هر صورت ام آر آی مغز بهترین روش تصویربرداری برای تشخیص مشکلات مغزی خصوصا زوال عقل می باشد.

گزینه دیگری از تصویربرداری ام آر آی مغز به نام fMRI انجام می شود که به اندازه گیری جریان خون و تغییرات اکسیژن در بخض فعال مغز می پردازد. بدین ترتیب این نوع تصویربرداری در بررسی عملکرد مغز پس از سکته های مغزی ، تروما ، بیماری های دژنراتیو نظیر آلزایمر موثر است ، اگرچه در تشخیص زوال عقل محدودیت دارد.

سی تی اسکن مغز برای بررسی زوال عقل

سی تی اسکن مغز یا توموگرافی کامپیوتری یک نوع تصویربرداری پزشکی با اشعه ایکس و کامپیوتر پیشرفته است که تصاویر متعددی از مغزی ایجاد کرده و می تواند آتروفی مربوط به زوال عقل را قابل تشخیص سازد. افزون بر این سی تی اسکن مغز درباره آسیب های مغزی ، سکته مغزی ، تغییر در عروق خونی ، تومور مغزی و دیگر بیماری های مغزی اطلاعات کاربردی می دهد. به منظور وضوح بیشتر تصاویر در سی تی اسکن مغز گاها پزشک سی تی اسکن را با ماده حاجب وریدی تجویز می کند.

به منظور انجام سی تی اسکن مغز ، بیمار بر روی تخت باریک داخل دستگاه سی تی اسکن دراز می کشد و اشعه ایکس از زوایای مختلف از بدن بیمار عبور کرده و تصاویر گرفته شده در کامپیوتر سی تی اسکن برای ایجاد تصاویر مقطعی دقیق یا برش هایی از مغز نقش می بندد. دستگاه سی تی اسکن بر خلاف ام آر آی سر و صدای زیاد ندارد و بسته نیست ، لذا بیماران از انجام سی تی اسکن مغز هراسی ندارند.

پت اسکن مغز برای بررسی زوال عقل

پت اسکن مغز یک نوع تصویربرداری پزشکی با استفاده از ماده رادیواکتیو به نام رادیو دیاب است که به تشخیص و تعیین شدت بیماری های مغزی از جمله زوال عقل کمک می کند. از طرفی می توان پت اسکن را با تصویربرداری های دیگر مغزی نظیر سی تی اسکن یا ام آر آی ترکیب کرد تا جزئیات بیشتری از عملکرد مغز در پت اسکن و یا آناتومی مغز در سی تی اسکن یا ام آر آی مغز مشاهده شود.

جالب است بدانید که پت اسکن در شناسایی خوشه های غیر طبیعی پروتئین های مرتبط با بیماری آلزایمر کمک کننده است. برای بررسی زوال عقل فرونتومپورال از FDG-PET/CT استفاده می شود و یا برای بیماری مشکوک لوی بادی ، SPECT ( سی تی اسکن با ایزوتوپ رادیواکتیو تزریق شده به مغز ) ، SPECT/CT سی تی اسکن مغز با SPECT و FDG-PET/CT مغز کاربرد دارد.

مقالات دیگر : پت اسکن و التهاب پنهان مغز در بیماران ام اس

درمان زوال عقل

درمان برخی از انواع دمانس ، رشد بیماری را کند و یا حتی معکوس می کند اما در عین حال برخی از زوال عقل غیر قابل درمان هستند و درمانی برای آنها وجود ندارد.

1. مهار کننده کولین استراز : برای بهبود حافظه بیماران و کاهش پیشرفت بیماری آلزایمر
2. درمان زوال عقل در صورت وجود علت قبل درمان : برای درمان هیدروسفالی با شانت ، درمانهای هورمونی کم کاری تیروئيد ، تخلیه مجموعه های ساب دورال و ... .
3. بهبود جریان خون به مغز با آندارترکتومی کاروتید یا آنژیوپلاستی و یا استنت گذاری عروق خون
4. دارو برای کنترل کلسترول ، تری گلیسیرید ، فشار خون ، دیابت و مشکلات انعقاد خون
5. اصلاح سبک زندگی با رعایت رژیم غذایی سالم ، ورزش کردن ، ترک سیگار و الکل.

شماره تماس : 0133417 - 09116184803

اینستاگرام : https://instageram.com/tasvirbardarinegah

سایت : https://nmamic.ir/

آدرس : رشت – بلوار انصاری – روبروی بانک سپه – کوچه مسعود