‹ بازگشت

آشنایی با گلوکوم یا آب سیاه

گلوکوم یا آب سیاه نوعی بیماری چشمی بوده که دلایل مختلفی داشته و در آن فشار چشم افزایش یافته و منجر به نابینایی بیمار می گردد. گرچه بیشتر این بیماریها قابل درمان هستند اما شناخت عوامل خطر و مراجعه به پزشک برای بررسی معاینات منظم چشم از نابینایی جلوگیری می کند. در این مقاله به آشنایی با گلوکوم یا آب سیاه می پردازیم.

آشنایی با گلوکوم یا آب سیاه

گلوکوم یا آب سیاه نامی است کلی که برای بیماریهای چشمی بکار می رود که منجر به افزایش فشار داخل کره چشم می شوند و به تدریج به قسمتهای ظریف چشم آسیب می رسانند. از آنجا که بیشتر انواع این بیماریهای چشمی پیشرونده هستند و به تدریج بدتر می شوند در نتیجه باعث نابینایی بیمار می گردند. آمارها نشان داده که گلوکوم دومین علت نابینایی در سرتاسر جهان می باشد.

عموما گلوکوم در خانواده ها ارثی بوده و دانشمندان ژن های مرتبط با فشار بالای چشم و آسیب عصب بینایی را در برخی افراد شناسایی کرده اند. گلوکوم در افراد مسن بیشتر دیده می شود و از دلایل اصلی نابینایی در افراد بیش از 60 سال می باشد اما ممکنست در هر سنی رخ دهد. ناگفته نماند بیماری گلوکوم اثرات تدریجی دارد و ممکنست هیچ گونه علائم هشدار دهنده نداشته باشد تا اینکه به مراحل بعدی برسد و تغییر در بینایی رخ دهد.

بدین جهت باید بطور منظم معاینات چشمی انجام دهید تا پزشک فشار چشم شما را اندازه گیری کند. خوشبختانه بیشتر انواع بیماریهای چشمی گلوکوم قابل درمان بوده خصوصا زمانی که خیلی سریع تشخیص داده شوند. ازین رو با مراقبت و مدیریت دقیق درمان می توان از نابینایی پیشگیری کرد و یا حداقل آن را به تاخیر انداخت. قابل ذکر است که افراد مبتلا به گلوکوم تا آخر عمر نیاز به درمان و نظارت دارند.

نشانه های گلوکوم یا آب سیاه

نشانه های گلوکوم یا آب سیاه بستگی به نوع بیماری و مرحله آن دارد.

• گلوکوم زاویه باز علائمی در مراحل اولیه نداشته و بتدریج در دید جانبی یا محیطی فرد نقاط کور تکه تکه ایجاد می کند و سپس مشکل بینایی به دید مرکزی می رسد.
• در نوع گلوکوم حاد زاویه بسته علائمی همچون سردرد شدید ، درد چشم شدید ، تاری دید ، تهوع و استفراغ و مشاهده هاله یا حلقه های رنگی در اطراف نور و قرمزی چشم مشاهده می گردد.
• گلوکوم با فشار طبیعی نیز در مراحل اولیه بدون نشانه بوده و بتدریج با تاری دید همراه است و در مراحل بعدی به نابینایی دید جانبی می رسد.
• گلوکوم در اطفال بصورت تاری دید ، کدری یا ابری بودن چشم نوزاد ، افزایش پلک زدن نوزاد ، اشک بدون گریه در نوزاد و سردرد می باشد.
• گلوکوم رنگدانه ای بصورت هاله ای در اطراف نور ، تاری دید با ورزش و کاهش تدریجی دید جانبی است.

مقالات دیگر : سندرم تخمدان پلی کیستیک

دلایل ایجاد گلوکوم یا آب سیاه

فشار چشم در اثر انباشت مایع داخل چشم یا زلالیه اتفاق می افتد و از طریق بافتی در زاویه ای بین عنبیه و قرنیه تخلیه می شود ( بافت ترابکولار ) . قابل ذکر است که قرنیه به دلیل اجازه ورود نور به چشم ، برای بینایی چشم ضروری است و زمانی که چشم مایع زیادی تولید کند یا سیستم تخلیه مایع داخل چشم بدرستی کار کند ، فشار چشم بالا می رود.

گلوکوم زمانی ایجاد می شود که عصب بینایی آسیب ببیند که با افزایش فشار چشم به دلایل نامشخص در ارتباط است. با بدتر شدن تدریجی عصب بینایی ، نقاط کور در بینایی ایجاد می شود.

انواع گلوکوم یا آب سیاه

• گلوکوم زاویه باز : در این نوع گلوکوم زاویه تخلیه توسط عنبیه و قرنیه باز مانده اما دیگر قسمتهای سیستم تخلیه مایع چشم بدرستی کار نمی کند و بتدریج باعث افزایش فشار چشم می شود. گلوکوم زاویه باز بسیار شایع است.
• گلوکوم حاد زاویه بسته : در این نوع گلوکوم عنبیه متورم شده و زاویه تخلیه تا حدی و یا بطور کامل بسته می شود و مایع در چشم گردش نکرده و فشار چشم افزایش پیدا می کند. گلوکوم حاد زاویه بسته در برخی موارد بطور تدریجی و در برخی دیگر ناگهانی ایجاد می شود.
• گلوکوم با فشار طبیعی : هنوز علت آسیب عصب بینای در فشار طبیعی چشم سالم مشخص نیست و عصب بینایی ممکنست جریان خون کمتری داشته باشد و یا حساس باشد. جریان خون کم می تواند به دلیل انباشت رسوبات چربی در شریان ها یا  تصلب شرایین و دلایل دیگر به گردش خون آسیب برساند ، رخ دهد.
• گلوکوم در اطفال : برخی کودکان از ابتدا با گلوکوم متولد شده و یا در  چند سال اولیه زندگی به آن مبتلا می شوند و به دلیل مسدود شدن تخلیه مایع چشم و آسیب و یا یک بیماری زمینه ای منجر به آسیب به عصب بینایی گردد.
• گلوکوم رنگدانه ای : رنگدانه های کوچک از عنبیه جدا شده و تخلیه مایع چشم را کند کرده و یا بطور کل مسدود می کند. گاها تحریک گرانول های رنگدانه در اثر فعالیتهایی مانند دویدن ایجاد می شود که منجر به رسوب رنگدانه بر روی بافت زاویه بین عنبیه و قرنیه می گردد و در نهایت فشار چشم افزایش می یابد.

عوامل خطر ابتلا به گلوکوم یا آب سیاه

1. افراد بالای 55 سال
2. فشار داخلی بالای چشم
3. سابقه ابتلا در خانواده به گلوکوم
4. افراد آسیایی ، اسپانیایی و یا سیاه پوست
5. قرنیه هایی که در مرکز نازک هستند.
6. بیماریهای خاص مانند دیابت یا میگرن یا فشار خون و یا کم خونی داسی شکل
7. نزدیک بینی یا دوربینی شدید
8. مصرف داروهای کورتیکواستروئید خصوصا قطره های چشم به مدت طولانی
9. آسیب به چشم و یا جراحی چشم
10.  افراد دارای زاویه تخلیه باریک

مقالات دیگر : واریس مری

پیشگیری از ابتلا به گلوکوم یا آب سیاه

• معاینه منظم چشم توسط پزشک : طبق توصیه آکادمی چشم پزشکی امریکا افراد زیر 40 سال هر 5 تا 10 سال یکبار ، افراد بین 40 تا 54 سال هر ۲ تا ۴ سال و افراد بین ۵۵ تا ۶۴ سال هر یک تا سه سال و افراد بالای 65 سال هر یک تا دو سال باید برای معاینه منظم به چشم پزشک مراجعه کنند.
• در صورتی که ابتلا به گلوکوم در خانواده شما ارثی است در معرض خطر بیشتری قرار دارید و نیاز به غربالگری بیشتری است.
• از چشم خود در برابر آسیب های جدی نظیر ابزارهای برقی و یا ورزش محافظت کنید.
• در صورت تجویز قطره های چشمی گلوکوم حتما آن را مصرف کنید تا خطر پیشرفت فشار چشم بالا به گلوکوم را کاهش دهید.

تشخیص گلوکوم یا آب سیاه

1. تونومتری یا اندازه گیری فشار داخل چشم
2. آزمایش عصب بینایی با معاینه چشم و آزمایشات تصویربرداری
3. آزمایش میدان بینایی در نواحی از دست رفته دید
4. پاکیمتری یا انداه گیزی ضامت قرنیه
5. گونیوسکوپی یا بررسی زاویه تخلیه

درمان گلوکوم یا آب سیاه

از آنجا که آسیب ناشی از گلوکوم قابل برگشت نیست لذا درمان و معاینات منظم خصوصا در مراحل اولیه به جلوگیری از کاهش دید کمک می کند. پزشکان درمان گلوکوم را با هدف کاهش فشار داخل چشم انجام می دهند و قطره های چشمی ، داروهای خوراکی ، درمان با لیزر و جراحی را تجویز می کنند.

قطره های چشمی

اولین درمان تجویزی گلوکوم توسط پزشکان است که باعث بهبود نحوه تخلیه مایعات از چشم و کاهش فشار داخلی چشم و یا کاهش مایعات تولید شده در چشم می شوند. پروستاگلاندین ، زالاتان ، تراوپروست ، تافلوپروست و ... از جمله قطره های چشمی تجویزی می باشند و ممکنست عوارضی همچون قرمزی و سوزش خفیف چشم و تیره شدن عنبیه یا رنگدانه مژه ها و پوست پلک و تاری دید داشته باشند.

مسدود کننده های بتا : این داروهای تولید مایع داخل چشم را کاهش می دهند و در کاهش فشار چشم موثرند. مانند تیمولول و بتاکسولول. از عوارض احتمالی این داروها می توان به کاهش فشار خون ، کند شدن ضربان فلب ، اشکال در نفس کشیدن و ناتوانی جنسی و خستگی اشاره کرد.

داروهای خوراکی

در صورتی که قطره چشم به تنهایی کافی نباشد پزشک داروهایی مانند مهارکننده کرنیک انیدراز تجویز می کند تا به کاهش فشار خون کمک کند. از عوارض این داروها تکرر ادرار  ، افسردگی ، سنگ کلیه ، ناراحتی معده و سوزن شدن انگشتان می باشد.

جراحی و دیگر روشهای درمانی

• لیزر درمانی : یا ترابکولوپلاستی لیزری در صورتی که قطره های چشمی روند بیماری را کند نکرده باشد تجویز می شود. این روش در مطب پزشک انجام شده و برش کوچک لیزری به بهبود تخلیه بافت زاویه عنبیه و قرنیه کمک می کند و نتایح آن ممکنست چند هفته بعد دیده شود.
• جراحی : یا ترابکولکتومی در صلبیه یا سفیدی چشم انجام می شود و پزشک با ایجاد شکاف در آن ، راهی دیگر باری خروج مایع داخل چشم ایجاد می نماید.
• لوله تخلیه : جراح چشم لوله کوچک در چشم برای تخلیه مایع اضافی قرار می دهد تا به کاهش فشار چشم کمک کند.

مرکز تصویربرداری نگاه – مارلیک – آتیه رشت

شماره تماس : 0133417 - 09116184803

اینستاگرام : https://instageram.com/tasvirbardarinegah

سایت : https://nmamic.ir/

آدرس : رشت – بلوار انصاری – روبروی بانک سپه – کوچه مسعود