پانکراتیت چیست؟

پانکراتیت یا التهاب لوزالمعده ، یکی از بیماری های پیچیده ودر عین حال پر اهمیت دردستگاه گوارش انسان است. لوزالمعده یا پانکراس غده ای است به شکل برگ مانند که در پشت معده و در مجاورت کبد و روده باریک قرار دارد. وظیفه این غده ، ترشح آنزیم هایی برای تجزیه غذا و همچنین ترشح هورمون هایی همچون انسولین و گلوکاگون برای تنظیم سطح قند خون است. هنگامی که این غده ملتهب می شود ، عملکرد طبیعی آن مختل شده و تعادل شیمیایی بدن نیز تحت تاثیر قرار می گیرد و این وضعیت همان چیزی است که پزشکان آن را پانکراتیت می نامند.

انواع پانکراتیت کدامست؟

پانکراتیت به طور کلی به دو نوع حاد و مزمن تقسیم می شود که از نظر زمان ، شدت و تاثیر بر عملکرد پانکراس با یکدیگر تفاوت دارند.

پانکراتیت حاد :

در این نوع ، التهاب ناگهانی و شدید ایجاد می شود و گاهی تنها بخشی از پانکراس درگیر است و گاهی التهاب کل غده را در بر می گیرد. در بیشتر موارد ، پانکراتیت حاد به علت سنگ های صفراوی یا مصرف زیاد الکل رخ می دهد و بیمار معمولا با درد شدید در ناحیه بالای شکم مراجعه می کند ، دردی که ممکن است به پشت یا شانه ها انتشار یابد. با درمان سریع ، بیشتر بیماران بهبود پیدا می کنند ، اما در موارد شدید می تواند باعث نکروز ، عفونت و یا حتی مرگ شود.

مقالات دیگر : روشهای تشخیص فیبروز کبدی

پانکراتیت مزمن :

زمانی رخ می دهد که التهاب به صورت مداوم و طولانی مدت ادامه دارد. در این حالت ، سلول های پانکراس به تدریج از بین رفته و با بافت فیبروزی جایگزین می شوند. مصرف مداوم الکل ، عوامل ژنتیکی ، بیماری های خود ایمنی یا اختلالات متابولیک می توانند از علل ابتلا به آن باشند. بیماران مبتلا معمولا سوء هاضمه ، کاهش وزن و در مراحل پیشرفته از دیابت ناشی از تخریب سلول های پانکراس رنج می برند.

علائم پانکراتیت چیست؟

علائم بسته به نوع بیماری و شدت التهاب متفاوت است ، اما مهم ترین نشانه ها عبارتند از :

درد شدید و مداوم در قسمت فوقانی شکم که به پشت کشیده می شود.
تهوع و استفراغ
تب خفیف ، تعریق زیاد و افزایش ضربان قلب
نفخ ، احساس پری وکاهش اشتها
مدفوع چرب و شناور
کاهش غیر قابل توضیح وزن

در برخی موارد ، پوست و سفیدی چشم ها به دلیل افزایش بیلی روبین در خون ممکن است زرد رنگ شود ، به ویژه اگر التهاب با انسداد مجرای صفراوی همراه باشد.

مقالات دیگر : روشهای تشخیص سیروز کبدی

دلایل بروز پانکراتیت چیست؟

پانکراتیت می تواند دلایل متعددی داشته باشد و در برخی افراد چند عامل هم زمان باعث بروز بیماری شوند.

سنگ های صفراوی : شایع ترین علت پانکراتیت حاد هستند. سنگ ها با انسداد مجرای مشترک صفراوی مانع خروج آنزیم ها می شوند و باعث التهاب غده می گردند.
مصرف طولانی مدت الکل : الکل سلول های پانکراس را تحریک کرده و باعث التهاب مزمن می شود.
افزایش شدید تری گلیسیرید خون یا افزایش کلسیم نیز می تواند از عوامل زمینه ساز باشد.
داروهای خاص ، عفونت ویروسی ، آسیب های فیزیکی به شکم و اختلالات ژنتیکی از علل کمتر شایع اما قابل توجه هستند.

روش های تشخیص پانکراتیت چیست؟

تشخیص پانکراتیت معمولا با علائم بالینی و آزمایش های تخصصی انجام می شوند. پزشک درابتدا با معاینه شکم ، درد و تورم را بررسی کرده و سپس برای تایید تشخیص از آزمایش خون جهت اندازه گیری آنزیم های آمیلاز و لیپاز استفاده می کند. برای مشاهده میزان التهاب بررسی عوارض ، از سونوگرافی ، سی تی اسکن یا ام آر آی کمک گرفته می شود. در برخی موارد ، روش های پیشرفته تری مانند آندوسکوپی ERCP برای شناسایی سنگ های صفراوی یا تنگی مجاری به کار می رود.

درمان پانکراتیت چگونه است؟

درمان پانکراتیت بر پایه کنترل التهاب و جلوگیری از آسیب بیشتراست. در پانکراتیت حاد ، معمولا بیمار بستری شده و تا زمان بهبود التهاب ، از خوردن و آشامیدن پرهیز می شود تا پانکراس استراحت کند. مایعات و داروها از طریق سرم تزریق می شوند و درد با داروهای مسکن کنترل می گردد. اگر علت ، سنگ صفراوی باشد ، ممکن است جراحی یا آندوسکوپی برای خارج کردن سنگ انجام شود.

در نوع مزمن ، درمان شامل رژیم غذایی کم چرب ، ترک کامل الکل ، مصرف آنزیم های جایگزین و درمان دیابت در صورت بروز آن است. فیزیوتراپی و مراقبت تغذیه ای نیز به بهبود کیفیت زندگی بیمار کمک می کند.

مرکز تصویربرداری نگاه – مارلیک – آتیه رشت

شماره تماس : 0133417 - 09116184803

اینستاگرام : https://instageram.com/tasvirbardarinegah

سایت : https://nmamic.ir/

آدرس : رشت – بلوار انصاری – روبروی بانک سپه – کوچه مسعود