آتاکسی به چه معناست؟

آتاکسی واژه ای است در علم پزشکی برای توصیف اختلال در هماهنگی حرکات بدن به کار می رود. فردی که به آتاکسی مبتلاست ، ممکن است در راه رفتن ، حرف زدن ، حرکت دادن دست ها یا حتی انجام کارهای ساده روز مره دچار بی نظمی و ناهماهنگی شود. این واژه در اصل از زبان یونانی گرفته شده و به معنی نبود نظم است. آتاکسی به خودی خود یک بیماری مستقل نیست ، بلکه علامتی از یک مشکل زمینه ای در مغز ، نخاع یا اعصاب محیطی به شمار می آید.

در این مقاله تیم تحقیقات مرکز تصویربرداری نگاه به بررسی آتاکسی به چه معناست؟ ، تشخیص و درمان و ... می پردازد.

آتاکسی به چه معناست؟

آتاکسی به معنی کنترل ضعیف عضلات است که باعث حرکات ناخواسته و ناشیانه می شود که از آن جمله عدم تعادل در راه رفتن و حرکت کردن ، عدم هماهنگی دستها و پاها ، عدم کنترل حرکات چشم ، اختلال گفتاری و اختلال در بلعیدن را می توان نام برد. عموما آتاکسی در اثر آسیب بخشی از مغز به نام مخچه و اتصالات آن ایجاد می شود و از آنجا که مخچه وظیفه هماهنگی عضلات را بر عهده دارد لذا آسیب مخچه می تواند بر هماهنگی عضلات تاثیر منفی بگذارد.

از عواملی که می تواند باعث ایجاد آتاکسی شود ، سکته مغزی ، تومور ، ام اس ، بیماری ژنتیکی ، بیماری دژنراتیو و سوء مصرف الکل می باشد.

مقالات دیگر : انواع تصویربرداری برای تشخیص مننژیت مغزی

علل بروز آتاکسی

آتاکسی می تواند دلایل گوناگونی داشته باشد و بسته به محل درگیری سیستم عصبی ، نوع آن نیز متفاوت است. یکی از شایع ترین علت ها ، آسیب به مخچه است. مخچه بخشی از مغز است که وظیفه هماهنگی و تعادل بدن را بر عهده دارد. هر عاملی که باعث تخریب یا اختلال در عملکرد مخچه شود ، می تواند منجر به بروز آتاکسی گردد. از جمله این عوامل می توان به موارد زیر اشاره کرد :

ضربه مغزی یا سکته مغزی : آسیب مستقیم به مغز یا قطع جریان خون در ناحیه مخچه می تواند حرکات بدن را مختل کند.
بیماری های تحلیل برنده عصبی : برخی از بیماری های ژنتیکی مانند آتاکسی فریدریش یا آتاکسی اسپینوسربلار باعث از بین رفتن تدریجی سلول های عصبی در مخچه و نخاع می شوند.
اختلالات متابولیک و کمبود ویتامین ها : کمبود ویتامین B12 یا ویتامین E ، مصرف بیش از حد الکل و برخی داروها نیز می توانند عملکرد طبیعی اعصاب را مختل کرده و علائم آتاکسی ایجاد کنند.
عفونت ها یا بیماری های خود ایمنی : در برخی موارد سیستم ایمنی بدن به اشتباه به بافت های عصبی حمله می کند مانند آتاکسی پس از عفونت یا سندروم پارانئوپلاستیک.

انواع آتاکسی

پزشکان آتاکسی را براساس علت یا محل درگیری به چند نوع تقسیم می کنند :

آتاکسی مخچه ای : شایع ترین نوع آتاکسی که در اثر آسیب به مخچه ایجاد می شود. فرد معمولا هنگام راه رفتن تعادل ندارد وحرکاتش ناپایدار است.
آتاکسی حسی : در این نوع ، علت در اعصاب محیطی یا نخاع است و فرد به دلیل از بین رفتن حس موقعیت اندام ها ، قادر به کنترل دقیق حرکات خود نیست.
آتاکسی دهلیزی : مربوط به اختلال در سیستم تعادلی گوش داخلی است و معمولا با سرگیجه و تهوع همراه است.

مقالات دیگر‌: راه های تشخیص کیست استخوان

علائم آتاکسی

نشانه های آتاکسی ممکن است از خفیف تا شدید متغیر باشند و به تدریج یا ناگهانی ظاهر شوند. برخی از علائم رایج عبارتند از :

عدم تعادل هنگام راه رفتن یا ایستادن
لرزش دست ها و دشواری در انجام حرکات ظریف مثل نوشتن یا بستن دکمه ها
لکنت یا ناموزونی در گفتار
حرکات غیر طبیعی چشم ها مانند حرکات تند یا نوسانی
مشکل در بلع یا هماهنگی حرکات صورت

تشخیص آتاکسی

پزشک برای تشخیص دقیق آتاکسی ابتدا معاینه عصبی انجام می دهد تا محل دقیق اختلال مشخص شود. سپس بسته به شرایط بیمار ، آزمایش هایی مانند ام آر آی مغز و نخاع ، آزمایش خون ، تست ژنتیک یا بررسی هدایت عصبی درخواست می شود. تشخیص صحیح علت زمینه ای بسیار مهم است چرا که درمان موثر تنها در صورتی امکان پذیر است که منبع اصلی اختلال شناسایی شود.

درمان آتاکسی

درمان آتاکسی بسته به نوع و علت آن متفاوت است. در مواردی که علت قابل درمان باشد ( مانند کمبود ویتامین یا مصرف دارو های خاص ) ، با برطرف کردن آن ، علائم بهبود می یابد. اما در آتاکسی های ژنتیکی یا تحلیل برنده ، هدف درمان کنترل علائم و بهبود کیفیت زندگی بیمار است. این کار معمولا با ترکیبی از روش ها انجام می شود :

فیزیوتراپی و کار درمانی : برای تقویت عضلات و حفظ تعادل بدن
گفتار درمانی : برای کمک به بهبود تکلم و بلع
دارو درمانی : در برخی موارد برای کنترل لرزش یا اسپاسم عضلانی
تغییر سبک زندگی : رژیم غذایی مناسب ، ورزش سبک و اجتناب از مصرف الکل

مقالات دیگر : انسداد عروق کاروتید

مرکز تصویربرداری نگاه – مارلیک – آتیه رشت

شماره تماس : 0133417 - 09116184803

اینستاگرام : https://instageram.com/tasvirbardarinegah

سایت : https://nmamic.ir/

آدرس : رشت – بلوار انصاری – روبروی بانک سپه – کوچه مسعود